“`html

2014 Yılında Tonguç Ok ile Yapılan Rohöportajın Ayrıntıları

2014 baharında, Tonguç Ok’a yönlendirdiğim sorulara aldığı yanıtlar, Evrensel Kültür dergisinin Temmuz 2014 tarihli 271. sayısında yayımlandı. O dönemde, 17 yıl boyunca hapiste olan Ok’un durumu karmaşık bir hâl almış durumda.

İngiliz Dili ve Edebiyatı öğrencisi olarak tutuklanan Tonguç Ok, hapisteyken İngilizcesini geliştirmekle kalmayıp, Kürtçe, İtalyanca ve İspanyolca gibi dilleri öğrenerek çeviriler yapma fırsatı yakaladı. Önemli Türkçe ve Kürtçe eserler kazandırarak dikkat çekti. Türkiye Yayıncılar Birliği, 2014 yılında ona Düşünce ve İfade Özgürlüğü Özel Ödülü’nü takdim etti.

Sorulara verdiği mektuplu yanıtların ilki şöyle:

–Bir çevirmen olarak karşılaştığın zorluklar nelerdir? Hapiste olmanın zorluklarını paylaşır mısın?

Tonguç Ok, “Çevirmenin yaşamındaki zorluklar, hapiste de farklı değil. Zaman bol; ama dil hayat demektir. Dışarıdaki insanlarla sohbet ederek öğrenme fırsatını kaçırıyorum,” dedi.

Telif Hakları ve Yayınlama Süreci Hakkında Düşünceler

Tonguç Ok ile bir daha görüşme ihtimalim var; fakat şu an için aklımda olan ilk soru, “Gündelik yaşamınızı sürdürmede zorluk yaşıyor musunuz?” olacaktır. Yaklaşık 30 yıl tutsak olan birinin maddi durumu elbette zor olmalı.

Ok gibi bir çevirmen, çevirilerinden elde ettiği teliflerle yaşamına devam edebilir, aksi takdirde maddi yükümlülükler karşısında zor bir mücadele vermek zorunda kalacaktır.

Kor Kitap yayınlarından çıkan eserleriyle tanınan Tonguç Ok, aynı yayınevinin editörü olan Necip Baysal ile birlikte çalışıyor. Ancak, telif ödemeleri konusunda yaşanan sıkıntılar, cezaevindeki koşullar altında ciddi sorunlara yol açıyor.

Kor Kitap, geçtiğimiz günlerde, “Cezaevindeki yazarlarımıza telif ödemeleri yapmaktayız. Ancak, bu ödemelerin ‘terör finansmanı’ şeklinde değerlendirilmesi, ciddi bir haksızlık,” açıklamasında bulundu.

Telif Sistemine Dair Güncel Tartışmalar

Kor Kitap’ın telif ödemeleri, bahsi geçen sorunlarla birlikte tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bir yazarın veya çevirmenin hakkını alması, temel bir insan hakkıdır. Yayıncılar, içeriklerini ödemeden kullanamaz mı?

Telif hakları, hem ulusal yasalardaki hem de uluslararası sözleşmelerde koruma altındadır. Türkiye Yayıncılar Birliği, “Telif hakları, eser sahibinin emeklerinin karşılığını alma hakkıdır,” diyerek durumu net bir şekilde ortaya koydu.

Devletin, cezaevlerinde harcamaları denetim altına alması ve bu harcamaların ‘terör finansmanı’ olarak adlandırılmasının mantığa aykırı olduğunu belirtmek gerekiyor. Ülkemizde düşünce ve ifade özgürlüğü üzerine kurulu bir sistemin varlığı, tartışmaya kapalı bir konu olmalıdır.

“`