Yapay zeka ‘nostaljik müzik’ üretimine dahil oldu, Ertuğrul Özkök nesillere nostalji duygusunu veren ana taşıyıcıyı yazdı

Ertuğrul ÖZKÖK

Yapay zekanın müzikte kullanılmaya başlanmasanının ilk sonuçları, “Nostaljik” şarkılarda inanılmaz bir patlamanın yaşanması oldu.
Özellikle İtalyanlar inanılmaz bir 1960-70 San Remo Müzik Festivali yıllarının nostajisini yaratıyorlar.
Fransızlar ise Instagram’da “Saint Tropez nostaljisini” patlattılar.

RADYO STARLARINI VİDEO MU ÖLDÜRDÜ?

Ama en çok patlayan şarkılardan biri 50 yıl öncesine aitti.
“Video killed the Radio Star” şarkısı uçtu.
“Video radyo yıldızlarını öldürdü…”
Şarkı şu an Spotify’da 500 milyon dinlenmeye ulaştı.
Dünyanın önde gelen müzik haber sitelerinden “Digital Music News” bu hafta sonu çok ilginç bir “Modern Nostalji” araştırması yayınladı.

VEVO 18 BİN MÜZİK TÜKETİCİSİ İLE KONUŞTU, İŞTE SONUÇLAR

Dünyanın en büyük video müzik dağıtım platformlarından biri olan “Vevo’nun” 3 nesilden 18.000 müzik tüketicisiyle yaptığı bir araştırma bu.
Bunlar “X” Kuşağı (1965-80); “Milenyum” Kuşağı (1981-1996) ve “Z” Kuşağı (1997-2012).
Araştırmanın en ilginç sonucu şu:

BİRİNCİ SONUÇ: NOSTAJİNİN ANA TAŞIYICISI MÜZİK

Bugün bütün bu nesillere nostalji duygusunu veren ana taşıyıcı müzik.
Müzik nostalji duygusu yaşatmakta film, TV, oyun ve sporu geride bırakmış.
Katılımcıların yüzde 88’i “Beni nostaljik duygulara götüren birinci şey müzik” cevabını veriyor.
Bunu yüzde 81 ile film, yüzde 80 ile televizyon, yüzde 50 ile oyun ve yüzde 41 ile spor takip ediyor.
Müzik kategorisi içinde ise müzik videolarının (yüzde 68) “diğer formatlardan daha fazla nostalji duygusu uyandırdığı” görülüyor.

İKİNCİ SONUÇ: NOSTAJİNİN EN GÜÇLÜ TAŞIYICISI “POP MÜZİK”

Kendi payıma hep merak ederdim.
Bende en fazla nostaljik duygu yaratan şarkılar nelerdir?
Mesela Miles Davis’in “Kind of Blue” albümünden bir caz parçası mı?
Dave Brubeck’in “Take Five’ı mı?..”
Nedense bu şahane parçayı her dinlediğimde Yeşilçam filmlerinin acemi striptease sahneleri gelir.
Yoksa Sezen Aksu’nun “Kaybolan Yılları’ı mı?”
Araştırmanın sonuçlarına bakılırsa, dünyanın her yerinde nostaljinin en büyük itici gücü “Pop müzik…”

POP MÜZİK NOSTALJİSİ EN ÇOK HANGİ YAŞ GRUBUNU ETKİLİYOR?

Üstelik geriye doğru gittikçe bu duygu daha da güçleniyor.
Z kuşağı için yüzde 48, milenyum kuşağı için yüzde 51 ve X kuşağı için yüzde 58 oranında “Pop müzik” çıkıyor…
Ya son 50 yılın en güçlü müzik akımı Hip Hop?
Orada da bugüne geldikçe “Hip Hop” diyenlerin oranı yükseliyor.
Z Kuşağı için yüzde 48, Milenyum Kuşağı için yüzde 43 ve X kuşağı için yüzde 22.

ÜÇÜNCÜ SONUÇ: HANGİ YAŞTA HANGİ YILIN ÖZLEMİNİ DUYUYORUZ?

Yazının başlığına geliyorum.
Ben 60’lı, 70’li, 80’li ve 90’lı yılları “Türkiye’nin masum yılları” oarak görüyorum.
Peki benden daha az yaşlılar, gençler hangi yılları “Nostaljik” duygularla arıyorlar?
Hangi yaşta hangi yılların müziğini özlüyoruz?
Sonuç şu:

45-60 YAŞ GURUBU: STAYİN ALİVE, BOHEMIAN RHAPSODY NOSTALJİSİ

(*) “X” Kuşağından insanlar, yani bugün 45-60 yaşları arasında bulunanlar en çok 70’ler ve 80’lerin müziğini özlüyorlar.
Yani, “Stayin Alive”, “Hotel California”, “Bohemian Rhapsody” yılları.

30-45 YAŞ GURUBU: WONDERWALL, LOSING MY RELIGON NOSTALJİSİ

(*) Milenyum Kuşağı, yani bugün 30-45 yaş arasında bulunanlar için Nostaljik özlemin zirve yılları 90’ların müziği…
Yani “Smells Like Teen Spirit”, “Wonderwall”, “Losing My Religion” yılları…

14-29 YAŞ GURUBU: DESPACITO, VIVA LA VIDA, BAD ROMANCE

(*) Z Kuşağına, yani bugün 14-29 yaş arasında olanların nostalji zirvesi ise 2000’ler ve 2010’lar…
Yani “Despacito”, “Bad Romance”, “Viva la Vida” yılları.

60 YAŞ ÜSTÜ NE: YEŞİLÇAM, DİNO RİSİ FİLMLERİ, BEATLES

Peki 60 yaşından büyük olanların nostaljik itici gücü ne?
Araştırmada bu kuşaklar için bir sonuç yok.
Benim tahminim bu yaş grubunda müzik kadar filmlerin de payı var.
Yeşilçam filmleri, İtalya’nın Yeni Gerçekçilik ve daha sonra Dino Risi, Luigi Comencini, Fellini, Antonioni, Visconti filmleri, Fransız Yeni Dalgası bende köklü bir itici güç.
Müzik derseniz, 1950’lerin sonundan itibaren Amerikan kolej türü şarkılar, Ray Charles, Elvis Presley, Paul Anka, Frank Sinatra 1960’ların Beatles, Rollings Stones, Hollies yılları, Amerikan’ın Laurel Canyon çocuklarının müzikleri (The Byrds, Jefferson Aiplane, Mamas and Papas) ve bir de Şili’nin öldürülen şarkıcısı Victor Jara…

BİR NECO VE “BENİ SANA KATSALAR”, BAKIN BİZİ NE HALE GETİRDİ?

Nostalji sevdiğim bir duygu değildir.
Evde yatak gibi, insanı dibe çeker.
O nedenle daha çok “Vintage” kavramını tercih ederim.
Ama şurası da bir gerçek.
Giderek kötüleşen dünya, savaşlar, adaletsizlikler, victdansızlıklar, katiamlar, çevre kirliliği hepimizi her gün biraz daha geçmişin “Sakin ve huzurlu günlerine” çekiyor.
Yani dünyanın bu karanlık hallerine bir çare bulunmazsa, bir gün hepimiz kendimizi Nostaljinin huzurlu kollarında bulacağız.
Baksanıza bir Masumiyet Müzesi dizisinin müziği “Beni Sana Katsalar” bizi ne hale getirdi…
Buradan Neco’ya da sevgiler…
Geçen gün sahnede onu Ajda Pekkan’la yan yana seyretmek çok iyi geldi bana.

HAFTANIN YOUTUBE YAYINI: ARKADAŞLARI SESSİZ KALINCA MABEL MATİZ NE HİSSETTİ?

Cuma akşamı OT Dergisinin yöneticisi ve şair Dündar Hızal’ın Mabel Matiz’le yaptığı YouTube yayınını izledim.
Hepinize öneririm.
Son zamanlar kültür alanında izlediğim en güzel mülakat olmuş.
Mabel Matiz 15 yıldır ilgiyle ve beğeniyle izlediğim bir sanatçı.
“Ahu” adlı şarkısı favorimdir.
26 Haziran’da çıkan son şarkısı “Umrumdışı’nı” çok sevdim.

PERPERİŞAN ŞARKISI LİNCE UĞRAYAN SANATÇI BAKIN KİM?

Ko Shin Moon’la birlikte söylediği “Perperişan” şarkısıyla ilgili “Müstehcenlik” iddiasıyla dava açıldı.
Sosyal medyada lince uğradı.
Mabel Matiz’ı çoğumuz bir pop sanatçısı olarak tanıyoruz ama çok güçlü bir türkü yorumcusu aynı zamanda.
Sivas kökenli, Mersin’de büyümüş.
“Ben doğumdan önce kültürel DNA’larla yüklenmişim” diyor.

EN ÇOK ETKİLENDİĞİ ŞAİRLER KİMLER?

Halk müziği dışında şairlerden çok etkilenmiş.
Murathan Mungan, Yıldırım Türker, Birhan Keskin, Orhan Veli, Cemal Süreya, Edip Cansever, Turgut Uyar saydığı isimler.

HAKİMİN O ŞOK SORUSUNDAN SONRA NELER HİSSETTİ?

Mülakatın beni en çok etkileyen bölümü, hakkında açılan dava, hakimin sorduğu şok edici soru ve uğradığı linç sırasında, sanatçı arkadaşlarından destek görememesiydi…
Aslında bu sadece onu değil birçok sanatçıyı da ilgilendiriyor.
Mesela son olarak Deniz Göktaş olayında da gördük.
Sosyal medyada bu defa o konuda görüş bildirmeyen komedyanlar lince uğradı.
Acaba böyle bir durumda yalnız kalan sanatçı ne hisseder?

ÖNCE ŞUNU SORUN: SEN KENDİNİN ARKANDA NE KADAR DURABİLDİN

Mabel Matiz “Tabii ki insan üzülüyor” diyor.
Ancak kimseyi suçlamıyor, eleştirmiyor.
“İnsan önce kendine sormalı bu soruyu: Ben kendimin arkasında ne kadar durabiliyorum?”
Hapse girip çıkan arkadaşlarımızı, sanatçıları, siyasetçileri gördükçe siz de bu soruyu sormuyor musunuz kendinize?
Böyle bir durumda kendi kendimizin arkasında ne kadar durabiliriz?
Mabel Matiz büyük bir olgunlukla sözünü şöyle tamamlıyor:
Bu konuda yardım ve destek beklememeyi öğrenmek lazım.

FİKRET KIZILOK HASTALIĞINDA BİR YIL AŞIK VEYSEL’LE KALMIŞ

Mülakatta çok sevdiğim ve yıllar önce kaybettiğimiz Fikret Kızılok’la ilgili bilmediğim bir şeyi öğrendim.
Menim gibi Mabel Matiz de Fikret Kızılok hayranıymış.
Fikret Kızılok Türk halk müziğine çok derinden bağlıymış.
Aşık Veysel’in hasta olduğunu öğrenince, Sivas’a gidip bir yıla yakın onun yanında yaşamış.
Mabel Matiz’i dinlerken “Ah Fikretciğim, bu kalpler seni unutur mu” diye geçirdim içimden.
Teşekkürler OT Dergisi, teşekkürler Dündar Hızal ve çook teşekkürler Mabel Matiz.
Devlet ne kadar hoyrat davranırsa davransın, bu ülkenin köklerine bağlı çok esaslı sanatçıları var.

BU AKŞAM FİNAL MAÇI DEVRE ARASINDA BİR COLDPLAY KONSERİ VAR

2026 Dünya Kupası bu akşam sona eriyor.
İspanya ile Arjantin karşı karşıya geliyor.
Bad Bunny’nin dilini konuşan iki ülkenin takımı…
Bu yıl kupayı Amerika Birleşik Devletleri düzenleyince bu olay futbolun dışına çıkıp bir mega entertainment olayı haline geldi.
Bu akşam televziyonunuzu maçtan 1 saat önce açın.
New Jersey’deki MetLife Stadyumu’nda maça başlamasına 90 dakika kala, bu yılın en ilginç müzik festivallerinden biri başlıyor.

FİNAL MÜZİK ŞOVUNUN MEGASTAR PROGRAMI

Post Malone, Jennifer Hudson, Nicole Scherzinger, Laura Pausini, Robbie Williams ve daha birçok sanatçı sahne alacak.
Devre arasında ise 11 dakikalık bir müzik şovu var.
Gösteride Madonna, Justin Bieber, BTS, Shakira, Burna Boy, PS22 Korosu, Coldplay ve Muppets’ın yanı sıra, yakın zamanda kadroya eklenen New York Filarmoni Orkestrasıve Gustavo Dudamel yönetimindeki Venezuela Simón Bolívar Senfoni Orkestrası yer alacak.

F1 MERAKLILARI BELÇİKA YARIŞI BU AKŞAM ÜZERİ SAAT 16.00’DA

Tabii benim gibi F1 yarışları tutkunuysanız, öğleden sonra Belçika Yarışı var.
Saat 16.00’da….
Bein platformunda seyredebilirsiniz.

patronlardunyasi.com